DOLAR 16,3552
EURO 17,5296
ALTIN 972,08
BIST 2418,1
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 27°C
Çok Bulutlu

EÜ’de “Kırgız Yazı Dilinin Ortaya Çıkışı” konuşuldu

Ege Üniversitesi (EÜ) Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü tarafından “Kariyer Söyleşileri” kapsamında “Siyaset ve Toplum Münasebetleri …

EÜ’de “Kırgız Yazı Dilinin Ortaya Çıkışı” konuşuldu
REKLAM ALANI
07.05.2022
16
A+
A-

Ege Üniversitesi (EÜ) Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü tarafından “Kariyer Söyleşileri” kapsamında “Siyaset ve Toplum Münasebetleri Çerçevesinde Kırgız Yazı Lisanının Ortaya Çıkışı” bahisli söyleşi gerçekleştirildi. Çevrimiçi olarak düzenlenen söyleşinin moderatörlüğünü EÜ Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Lisanı ve Lehçeleri Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Şahin yaptı. Söyleşiye konuşmacı olarak Kırgızistan – Türkiye Manas Üniversitesi Türkoloji Kısmı Lideri Prof. Dr. Burul Sagınbayeva katıldı.

Kırgız Türklerinin tarih boyunca başka Türk uzunlukları üzere değişik alfabeleri kullandıklarını belirten Prof. Dr. Burul Sagınbayeva, “Bugünkü bilgilere nazaran Kırgız Türklerinin kullandığı birinci alfabe, eski Türk Runik yazısı, yani Orhun – Yenisey alfabesidir. Kırgız Türkleri, 6’ncı ve 8’inci yüzyıllar ortasında Runik alfabesini kullanırken, 8’inci yüzyılda Uygur alfabesine geçtiler. 10’uncu yüzyıldan 20’nci yüzyılın birinci çeyreğine kadar ise Arap alfabesini kullandılar” dedi.

Prof. Dr. Sagınbayeva, “Eskiden Kırgızların yaşadığı bölgelerde, Güney Sibirya’da, Altay’da, Yenisey’de en eski yazıtların bulunması, Kırgızların da bu çeşit yazıtlarla ilgisi olduğunu göstermektedir. Eski Türk yazıtları konusunda uzman olan S.E. Malov, Yenisey yazıtlarının eski Kırgızlar ve onların güçlü kültürleri hakkında kâfi bilgi veren yazılı bir kaynak olduğunu vurgulamaktadır. Kırgızların rastgele bir devlet, büyük güç yaratmadığı ve eski yazılı anıtlarla ilgilerinin olmadığı biçimindeki ideolojik görüş, onların tarihlerini ve yazılı anıtlarını incelemelerine müsaade vermemiştir. Mevzuyu gündeme getiren bilim insanları, milliyetçi ve ırkçı damgası yemişlerdir” diye konuştu.

Kırgız Türklerinin, Sovyet periyodunun birinci yıllarında öbür Türk uzunlukları ile ortak bir Arap alfabesi kullandığını söyleyen Prof. Dr. Sagınbayeva “1923 ve 1924 yıllarında Sovyet hâkimiyeti içerisindeki bütün Türk uzunlukları için Arap alfabesi temelinde düzenlenmiş alfabeler kabul edildi. Bu adımların temelinde Türk uzunluklarının lisanını ve kültürel birliğini birbirinden uzaklaştırmak yatıyor. Artık Orta Asya’da Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi tabirleri kullanılmıyor. Kazakça, Kırgızca, Tatarca üzere farklı farklı yeni ulusal lisanlar oluşturuldu” dedi.

Kırgız alfabesi hazırlanırken Rusçanın ön plana çıktığını söyleyen Prof. Dr. Sagınbayeva, “Kırgız alfabesi hazırlanırken, Kırgız lisanının doğal içyapısının dikkate alınmadığı, Rus lisanının kurallarının ön plana çıkarıldığı durumlar var. İmla kuralları da Rus bilim adamlarının gösterdiği üzere hazırlanmış ve kabul edilmiş. Bu durum, hem yazı lisanı ile konuşma lisanının ortasındaki farkların ortaya çıkmasına sebep olmuş, hem de Kırgız lisanının tahsilinde pek çok zorlukları beraberinde getirmiştir. Kırgız Türkçesinin resmî lisan olarak ilan edilmesi konusundaki çalışmalar 1980’li yılların ortasında başladı. Kırgız Türkçesinin resmi lisan olma sorunu açıkça ele alınmaya başlandıktan sonra devlet otoritelerinin de takviyesiyle, Kırgız aydınları ve lisan bilimcileri tarafından, kullanım alanları gereğince daralan Kırgız Türkçesinin sıkıntılarının çözümlenmesi için ağır çalışmalar başlatıldı. Özel bir komitenin çalışmaları sonucunda taslaklar hazırlandı ve 1989 yılında Kırgız parlamentosunda Kırgız Lisan Kanunu kabul edildi. Kanunun kabulü ile birlikte Kırgız Türkçesi, devletin tüm alanlarında resmi lisan olarak kullanılmaya başlandı” diye konuştu.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

REKLAM ALANI
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

hack forum hacker sitesi instagram hesap çalma hack forum hack forum hack haber Cami Halısı cami halısı ilbet destek kocaeli escort casino siteleri vdcasino giriş vdcasino vdcasino vdcasino betexper casino siteleri gaziantep escort gaziantep escort kayseri escort bodrum escort bahis forumu deneme bonusu