Dolar 32,5100
Euro 34,6130
Altın 2.501,12
BİST 9.560,02
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 19°C
Hafif Yağmurlu
İstanbul
19°C
Hafif Yağmurlu
Per 17°C
Cum 16°C
Cts 19°C
Paz 21°C

Toplumsal medya zorbalığını önlemek için neler yapılmalı?

Kimlik meçhullüğü ve erişim kolaylığı, zorbalığı teşvik ediyor…

Toplumsal medya zorbalığını önlemek için neler yapılmalı?
28 Şubat 2023 22:00
119

Kimlik meçhullüğü ve erişim kolaylığı, zorbalığı teşvik ediyor…

Sosyal medya araçlarında farklı biçimlerde ortaya çıkan zorbalık, bireyler üzerinde büyük ölçekli tesirler yaratıyor. Elektronik ortamlarda en çok aşağılama, hakaret, tehdit, dışlama ve cinsiyetçilik formunda zorbalık çeşitleri ile karşılaşıldığını belirten uzmanlar; toplumsal medyada yer alan kimlik belirsizliğinin ve erişim kolaylığının dışlama, nefret söylemi ve rencide eden telaffuzları teşvik ettiğini söz ediyor. Zorbalığa herkesin maruz kalabileceğinin altını çizen Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, “Elektronik ortamlardaki zorbalık cinslerinin neler olduğunu öğrenmek ile korunmaya başlanılabilir. Dikkat edilmesi gereken nokta ise, bireylerin zorbalık içeren paylaşımların dolanımına katkı sunmayı bırakmalarıdır” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Bağlantı Fakültesi Yeni Medya ve Bağlantı Kısım Lideri Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, toplumsal medyada karşılaşılan zorbalığın uygulanma biçimleri ile zorbalık uygulayan bireylerin özelliklerine değindi, toplumsal medya zorbalığına karşı konulmasını sağlayacak tavsiyelerini paylaştı.

Sosyal medyada farklı biçimlerde uygulanıyor

Genel olarak kendini rahatlıkla savunamayacak olan bireye yönelik bir kişi ya da küme tarafından kasıtlı olarak gerçekleştirilen saldırgan bir hareket, davranış ya da telaffuz olarak tanımlanan zorbalığın toplumsal medya araçlarında farklı biçimlerde ortaya çıktığını belirten Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, “Zorbalık bireyler üzerinde büyük ölçekli tesirler yaratıyor. Toplumsal medya mecralarının kendine has yapısı, toplumsal baskılar sebebiyle lisana getirilemeyen niyetlerin iç kısıtlamalardan geçmeden etkileşime girmesi ya da teşhir, linç ve iptal kültürünün iç içe geçmesi birtakım toplumsal normların ve bedellerin değişimine neden oluyor. Günümüzde elektronik ortamlarda en çok alay, aşağılama, hakaret, tehdit, dışlama, yıpratma, cinsiyetçilik, linç, diğeri ismine hesap açma, insan karalama, dolaylı, ilişkisel ya da toplumsal zorbalık tipleri ile karşılaşılıyor.” dedi.

Otorite karşısında niyetlerini söyleyemiyorlar

Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, toplumsal medyada yer alan ve siber zorbalık olarak isimlendirilen bu zorbalığın en değerli faktörlerinin başında mecranın kimlik meçhullüğü, disinhibisyon (baskılananın dışavurumu) ve erişim kolaylığı özelliklerine sahip olmasının yer aldığını söyledi ve kelamlarına şöyle devam etti: 

“Bireyler bir kümenin içinde yer aldıklarında kendi içi kısıtlamalarını denetim edip, sözlerini itinayla seçerken geçersiz hesaplar kullandıklarında öz farkındalıklarını ve sorumluluklarını azaltıyorlar, olağanda yapmayacakları hareketleri ve telaffuzları gerçekleştiriyorlar, daha rahat davranıyorlar ve kendilerine hudut koymuyorlar. Öte yandan bireyler gündelik hayattan farklı olarak toplumsal medya mecralarında karşısındaki kişiyi etkilemek ve ikna etmek için performans sergiliyor, profillerini vitrine dönüştürerek sanal kimliklerini oluşturuyorlar. Gündelik hayatta bir otoritenin varlığında gerçek kanılarını söylemekten kaçınan bireyler, otoritenin en aza indiği toplumsal medya mecralarında karşısındaki kişinin statüsünü düşünmeden istediğini tabir ederek kendi sanal kimliklerini bu akran irtibatı formu ile oluşturuyorlar. Yapılan çalışmalar, toplumsal medyada yer alan kimlik belirsizliğinin, disinhibisyonun ve erişim kolaylığının kaba, rencide edici küfür, daha az olumlu yorum, dışlama, fanatik nefret söylemi içeriklerini teşvik ettiğini gösteriyor. Öteki faktörler ise eş zamansızlık ve siber mağduriyettir.”

Siber zorbalık ve siber mağduriyet ortasında alaka bulunuyor

Bireylerin gündelik hayatta bağlantı kurarken yüz yüze anlık reaksiyonlar verdiklerini, toplumsal medya mecralarında karşılaştıkları bir mesaja ise dakikalar ya da saatler sonra geri bildirimde bulunabildiklerini tabir eden Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, “Mesajlarda, mesajlarda ve telaffuzlarda senkronize bir vakit diliminin kullanılmaması, zorbalığı yapan kişinin empati kurması, pişmanlık duyması ve geribildirimlere anlık yanıt oluşturma bahtını azaltıyor. Siber zorbalık ile siber mağduriyet ortasında organik bir bağ bulunuyor. Bireyler kendisinin gördüğü ziyanı elektronik ortamlarda diğerine da verme eğilimi gösterebilir. Bilhassa düşmanca hisleri aktarma ve intikam alma hissinin ağır bastığı bireyler sanal ortamda agresif ve yönlendirici davranışlar sergileyerek üstünlük gereksinimlerini gidermeye çalışabilir. Bu mecrada zorbalığın görünmez olması ya da zorbalığı yapan kişinin davranışlarının sonuçlarının farkına varamaması disinhibisyon tesirini de artırıyor.” dedi.

Homojen yapıya sahip değiller

Sosyal medya kullanıcılarının homojen bir yapıya sahip olmadıklarının altını çizen Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, “Sosyal medya kullanıcıları mecranın olumlu ya da olumsuz olmak üzere iki farklı özelliğinin besbellilik kazanmasını sağlıyor. Olumlu özellik olarak paylaşımlar iştirakçi kültürün yaygınlaşması, süratli ileti iletimi ile insanlara çarçabuk ulaşıp örgütlenme alanı ve demokratik bir ortamın oluşmasına katkıda bulunuyor. Bilhassa kriz ve afet anlarında lokal bilgiler, uyum dataları, ikazlar, kıymetli bilgiler ve tavsiyelerin transferinde hayli tesirli oluyor. Olumsuz özellik olarak ise paylaşılan bilginin yanlışsız ve güvenilirliğine dair baş karışıklıkları, gözlemsel seçilim uygulamalarının yaygınlık kazanması, insan karalama tekniklerine sıklıkla başvurulması, teyit ya da doğrulama araçlarının etkin kullanılmaması ve mesajların sorgulanmaması enformasyon/mesaj enflasyonuna neden oluyor. Bireylerin toplumsal medyadaki davranış örüntüleri ile beş faktörlü kişilik modeli (dışadönüklük, nevrotiklik, tecrübeye açıklık, uyumluluk, özdenetim) ortasında bağ olmasına karşın tüm paylaşımları bu model ile açıklamak yanlışsız ve kâfi olamıyor.” diye konuştu.

Zorbalık tipleri öğrenilerek korunma sağlanabilir

Öncelikle elektronik ortamlardaki zorbalık çeşitlerinin neler olduğunu öğrenmek ile korunmaya başlanabileceğini tabir eden Doç. Dr. Yıldız Derya Birincioğlu Vural, “Zorbalığın sonları çizilirse korunma yolları da belirlenebilir. ‘Benim etrafımda gerçekleşmez ya da benim başıma gelmez’ fikrinden sıyrılmakta yarar var. Zorbalığa herkes maruz bırakılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bireylerin zorbalık içeren paylaşımların dolanımına katkı sunmayı bırakmalarıdır. Paylaşımların trafiği arttıkça izleyici kitlesi de artış gösterecek ve zorbalık aksiyonu normalleşerek yasallık kazanacaktır. Elektronik ortamlarda uygulanan zorbalıkların yalnızca fail ve mağdur ortasında gelişen bir durum olmadığı, geniş bir izleyici kitlesine sahip olduğu ve bu sebeple de depresyon, korku, boyun eğici tavır, öfke, benlik hürmeti yitimi üzere ruhsal olarak olumsuz istikamette tesirinin olduğu unutulmamalı.” dedi.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

ETİKETLER: